ท่าฝึกเบื้องต้นของยักษ์ : ม.จารึก แจ้งเจริญ

ผู้เขียน : ม.จารึก แจ้งเจริญ
product

 

ม.จารึก แจ้งเจริญ และโทรโข่งตัวเก่ง

รูปจาก FB : Manutsanan Pin 

 


 

บทความ

 

       เรื่อง ท่าฝึกเบื้องต้นของยักษ์ มีด้วยกัน 4 ขั้นตอน คือ

  1. ตบเข่า
  2. ถองสะเอว
  3. เต้นเสา
  4. ถีบเหลี่ยม

       ความมุ่งหมายของท่าฝึกเบื้องต้นคือ ฝึกจังหวะพื้นฐานเบื้องต้นเช่น จังหวะที่เรียกว่า หนึ่ง - สอง - สาม ใช้ในท่าตะลึกตึก และจังหวะของการเต้นเสา ซึ่งเป็นหลักของท่าโขน นอกจานั้นยังเป็นการเคลื่อนไหวอวัยวะต่าง ๆ เช่น การยักเยื้องลำตัว ใบหน้า การดัดอัวยวะ เช่น แขน ขา ให้ได้รูปและสัดส่วนตามลักษณะวง และเหลี่ยมของนาฏศิลป์โขนยักษ์ หลักการสอนในขั้นแรกควรเน้นเรื่องจังหวะ ส่วนท่าทางของผู้ฝึกคำนึงเป็นอันดับรองลงมา และเน้นเรื่องระเบียบแถวความพร้อมเพรียงเป็นสำคัญ 

       อย่างไรก็ดี การสอนท่าเบื้องต้นทั้ง 4 ประการนี้ มีสิ่งที่ควรเน้นในแต่ละขั้นตอนดังนี้

       ตบเข่า เป็นการฝึกยกฝ่ามือตบลงบนเข่า ขึ้น - ลง สลับกัน เป็นจังหวะ 1 - 2 - 3 จังหวะจ้องเท่ากันทั้งสามครั้ง

       ถองสะเอว การฝึกถองสะเอวปฎิบัติต่อจากตบเข่า เป็นการหัดการยักเยื้องลำตัว ใบหน้าและศรีษะ โดยใช้ข้อศอกของตนเป็นเครื่องมือซึ่งถองสะเอวนี้จะนำไปใช้กับการเรียนท่าที่ยากขึ้นในลำดับขั้นการศึกษาต่อไป เช่น การใช้ตัวในเพลงหน้าพาทย์เสมอ หรือท่ายักคอในแม่ท่า เป็นต้น

       เต้นเสา เป็นการเต้นยกเท้าขึ้นลงสลับกัน ในลักษณะย่อและแบะเหลี่ยมขา ที่เรียกการฝึกท่าเต้นโขนว่า เต้นเสา นั้น เนื่องมาจากสมัยโบราณก่อนการฝึกแม่ท่า หรือ เพลงช้า เพลงเร็ว ผู้ฝึกโขนทุกฝ่ายคือ พระ นาง ยักษ์ ลิง จะต้องมาหัดเต้นรวมกัน โดยเต้นเกาะสะเอวต่อกันเป็นแถว คนหน้าสุดหรือหัวแถวจะทาบฝ่ามือทั้งสองลงที่เสาของศาลาฝึกปฏิบัติกันมาเช่นนี้ เลยเรียกต่อกันมาว่า เต้นเสา

       ถีบเหลี่ยม คือการดัดเหลี่ยมขา และจัดวงของผู้ฝึกให้ได้รูปสวยงามตามลักษณะของนาฏศิลป์โขน

       ท่าฝึกเบื้องต้นของพระ นาง ยักษ์ ลิง จึงเปรียบเสมือนท่าที่เตรียมพร้อมในการฝึกท่าที่ยากต่อไปของนาฎศิลป์โขน

 


 

จารึก แจ้งเจริญ

 

   

 

ต้นฉบับเอกสารจัดเก็บไว้ที่พิพิธภัณฑ์อัสสัมชัญ


Author: ม.จารึก แจ้งเจริญ