“วิชาเหมือนสินค้า...” แต่ทว่า ฟ.ฮีแลร์ไม่ได้แต่ง

ผู้เขียน : วัฒภูมิ ทวีกุล
product

“วิชาเหมือนสินค้า          อันมีค่าอยู่เมืองไกล

ต้องยากลำบากไป           จึงจะได้สินค้ามา…

…….....                         …….....

จึงจะได้สินค้ามา            คือวิชาอันพิสมัย

จงหมั่นมั่นหมายใจ           อย่าได้คร้านการวิชา .”[1]

ท่องได้กันไหมครับ ท่อนตรงกลางที่เว้นไว้ท่องต่อว่าอะไรเอ่ย...


            ใช่ครับ บทกลอนวิชาเหมือนสินค้าอันโด่งดังจนแทบจะเรียกได้ว่า ผ่านฝีปาก ทำนองเสนาะ อาขยานของเด็กไทยมาแล้วแทบทุกคน ฟ. ฮีแลร์ ไม่ได้แต่งครับ


แต่เดี๋ยวก่อน ผมมีหลักฐาน

และหลักฐานนี้ก็เป็นสิ่งที่ ฟ. ฮีแลร์จงใจทิ้งไว้ให้เรารับทราบกันด้วย


            ฟ.ฮีแลร์ได้แต่งบทร้อยแก้ว บทร้อยกรองต่าง ๆ ไว้มากมายใน “อัสสัมชัญ ดรุณศึกษา” รวมทั้งใน “อัสสัมชัญ อุโฆษสมัย” และงานเขียนต่าง ๆ ความสามารถด้านกวีของท่านเป็นที่เลื่องลือในสมัยนั้น เช่น เมื่อคราวที่สมัคยาจารย์สมาคม จัดประกวดบทกวีนิพนธ์ ฟ.ฮีแลร์ก็ส่งบทกลอนของตนเข้าประกวดด้วย ซึ่งคณะกรรมการได้ลงความเห็นให้บทกลอนของ ฟ.ฮีแลร์ได้รับรางวัลชนะเลิศ[2] รวมทั้งยังได้รับเชิญจากสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพเข้าเป็นสมาชิกของวรรณคดีสมาคมในสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวอีกด้วย[3]

            แต่กระนั้นการเป็นยอดกวี ก็ไม่ได้หมายความว่ากลอนทุกบทใน “อัสสัมชัญ ดรุณศึกษา” จะมี ฟ.ฮีแลร์เป็นผู้ประพันธ์ เช่นกันกับเรื่องราวต่าง ๆ ที่ได้นำมาจัดทำเป็น “อัสสัมชัญ ดรุณศึกษา” กลอนหลายบทก็มาจากการรวบรวมบทประพันธ์ที่มีอยู่แล้ว อันที่จริง ฟ.ฮีแลร์ระมัดระวังมากที่จะให้เกียรติผู้ประพันธ์ดั้งเดิม โดยระบุที่มา หรือผู้ประพันธ์เอาไว้ในบรรทัดล่างสุด ภายหลังสิ้นสุดบทกลอนที่ยกมา เช่น

 

นะโม มอบ พระ ผู้                       เสวย สวรรค์,

แขน มอบ ถวาย ทรงธรรม์            เทิด หล้า,

ดวง ใจ มอบ เมีย ขวัญ                และ แม่,

เกียรติศักดิ์ รัก ของ ข้า                 มอบ ไว้ แก่ ตัว.

(สมเด็จ พระ รามาธิบดี ที่ หก)[4]

ตัวอย่างกลอน นกยูง รำแพน หาง ลงท้ายกลอนว่า “ดัดแปลงจากนิทานสุนทรภู่”
นิทานที่ว่านี้ก็คือเรื่อง นกยูงกับกา ในเรื่อง จันทโครพ

ที่มา : ดรุณศึกษา ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 หน้า 56 ฉบับปรับปรุงใหม่พิมพ์ 4 สี พ.ศ. 2556 (พิมพ์ครั้งที่ 44)

            มิหนำซ้ำ ฟ.ฮีแลร์ระมัดระวังถึงขนาดบทกลอนที่ดัดแปลงมาจากผู้ประพันธ์คนอื่น ก็จะระบุไว้อย่างชัดเจน เช่นใน นก ยูง รำแพน หาง ระบุท้ายกลอนว่า ดัด แปลง จาก นิทาน สุนทร ภู่[5] ในขณะที่กลอนซึ่ง ฟ.ฮีแลร์ได้เป็นผู้ประพันธ์ขึ้นเอง เช่น ใจ เปน เรือ[6], พระอาทิตย์ ส่อง ทั่ว โลก[7], ความ เพียร[8] และ พูด ดี เปน เงิน เปน ทอง[9] เป็นต้น จะไม่มีการลงท้ายกลอนแต่อย่างใด


แต่มีกลอนจำพวกหนึ่งที่ ฟ.ฮีแลร์ไม่อาจหาที่มาได้


            อาจจะฟังจากการท่องปากเปล่าต่อ ๆ กันมาภายในสังคม ซึ่งทราบได้ว่ามีผู้ประพันธ์ไว้อยู่ก่อนแล้ว แต่ไม่ปรากฏชื่อผู้ประพันธ์นั้น ฟ.ฮีแลร์ก็จะระบุไว้ท้ายกลอนว่า ของ เก่า หรือ ของ บุราณ[10] เช่น กลอน นก วิวาท[11], โคลง ไม้ ป่า[12], มี ปัญญา ถ้า ไม่ เพียร เรียน ไม่ รู้[13] รวมทั้งกลอนบทสำคัญอย่าง ยาน นาวา วิเศษ[14] หรือกลอน “วิชาเหมือนสินค้า” ที่เป็นที่รู้จักกันดีนั่นเอง ซึ่งกลอน ยาน นาวา วิเศษนี้หลายคนได้เข้าใจผิดว่า ฟ.ฮีแลร์เป็นผู้ประพันธ์มาโดยตลอด[15] แม้ว่าใต้กลอน ฟ.ฮีแลร์จะระบุว่า ของ บุราณ ไว้อย่างชัดเจนก็ตาม

กลอนวิชาเหมือนสินค้า ระบุไว้ท้ายกลอนว่า ของ โบราณ

ที่มา : ดรุณศึกษา ตอน กลาง พิมพ์ครั้งที่ 1 พ.ศ. 2463 (พิมพ์ครั้งที่ 51), หน้า 84

            แม้ว่า ฟ.ฮีแลร์จะเป็นผู้ที่ได้นำกลอนมุขปาฐะมารวบรวมจัดพิมพ์ แต่ ฟ.ฮีแลร์เองก็ดำรงจรรยาบรรณของนักวิชาการไว้ ด้วยการไม่นำกลอนที่ตนเองไม่ได้ประพันธ์มาเป็นผลงานของตน แต่เป็นการให้เกียรติต่อทั้งตัวเอง และผู้ประพันธ์ที่ไม่อาจทราบชื่อได้ ด้วยการระบุว่าเป็น ของ บุราณ

 

อ้างอิงจาก

[1] อัสสัมชัญ ดรุณศึกษา ตอน กลาง. 2463. โดย ฟ.ฮีแลร์, หน้า 62.

[2]บทความเรื่อง เติมเกร็ดชีวิต ฟ.ฮีแลร์ จากหนังสือ สวนหนังสือ เขียนโดย ช.พ.พ. (นามแฝง) ปีที่ 2 ฉบับที่ 14 หน้า 34.

[3]บทความเรื่อง ประวัติเจษฏาจารย์ ฟ.ฮีแลร์ จากหนังสือ อัสสัมชัญอุโฆษสมัย ฉบับที่ระฤกวันมรณภาพครบ 1 ปี เขียนโดย สุลักษณ์ ศิวรักษ์, ไม่ปรากฏเลขหน้า

[4]อัสสัมชัญ ดรุณศึกษา ตอน กลาง. 2463. โดย ฟ.ฮีแลร์, หน้า 78

[5]อัสสัมชัญ ดรุณศึกษา ตอน ปลาย. 2464. โดย ฟ.ฮีแลร์, หน้า 101

[6]เรื่องเดียวกัน, หน้า 64

[7]เรื่องเดียวกัน, หน้า 105.

[8]อัสสัมชัญ ดรุณศึกษา ตอน กลาง. 2463, หน้า 67.

[9]เรื่องเดียวกัน, หน้า 29.

[10]ของ โบราณ

[11]อัสสัมชัญ ดรุณศึกษา ตอน กลาง. 2463, หน้า 142.

[12]เรื่องเดียวกัน, หน้า 102.

[13]เรื่องเดียวกัน, หน้า 48.

[14]เรื่องเดียวกัน, หน้า 62.

[15] วิกิซอร์ซ. (2556). “วิชาเหมือนสินค้า” สืบค้นเมื่อ 17 ตุลาคม พ.ศ. 2558. สืบค้นจากhttps://th.wikisource.org/wiki/วิชาเหมือนสินค้า


Author: วัฒภูมิ ทวีกุล

อัสสัมชนิกเลขที่ 47985 รุ่น 126